Probiyotik ve Prebiyotik Arasındaki Fark Nedir?

Probiyotik nedir?

Probiyotik kavramında üç unsur birlikte bulunur:

1. Canlı bir mikroorganizma
2. Yeterli miktar
3. Gösterilmiş sağlık yararı

Bir canlı mikroorganizmanın probiyotik olarak değerlendirilmesi, tanımlı kimlik, yeterli miktar ve sağlık yararı kriterleriyle birlikte yapılır.

Probiyotik ürünleri değerlendirirken mikroorganizmanın;

• türü,
• suşu,
• miktarı,
• formülasyonu,
• araştırıldığı popülasyon ve kullanım bağlamı

birlikte değerlendirilmelidir.

İlgili içerik: Probiyotik Nedir? Bağırsak Mikrobiyotasıyla İlişkisi Nasıl Çalışır?

Prebiyotik nedir?

ISAPP'nin 2017 konsensüsüne göre prebiyotik:

Konak mikroorganizmaları tarafından seçici biçimde kullanılan ve sağlık yararı sağlayan substrattır.[2]

Buradaki iki kelime özellikle önemlidir:

Seçici kullanım

Bir bileşenin prebiyotik olarak değerlendirilmesi için sindirime dirençli olmanın yanında seçici mikrobiyal kullanım ve sağlık yararı kriterleri de aranır.

Prebiyotik olarak değerlendirilebilmesi için belirli mikroorganizmalar tarafından seçici biçimde kullanılmasının gösterilmesi gerekir.[2]

Sağlık yararı

Prebiyotik tanımında mikroorganizmalar tarafından seçici kullanımın yanı sıra sağlık yararıyla ilişki de birlikte değerlendirilir.

Bu kullanımın konak açısından sağlık yararıyla ilişkilendirilmiş olması gerekir.[2]

Dolayısıyla:

Prebiyotikler, seçici mikrobiyal kullanım ve sağlık yararı kriterlerini taşıyan özel bir substrat grubudur.

Aynı şekilde prebiyotik kavramı yalnız “lif” kelimesine de indirgenmemelidir; bilimsel tanım substrat kavramını daha geniş tutar.[2]

İnülin prebiyotik midir?

İnülin, prebiyotikler arasında en çok incelenen fruktan grubu bileşenlerden biridir.

İnsan sindirim enzimleri tarafından ince bağırsakta tamamen parçalanmadan kalın bağırsağa ulaşabilir ve burada mikrobiyal metabolizmaya katılabilir.

İnülin, probiyotiklerle birlikte veya tek başına bağırsak mikrobiyotası bağlamında incelenen prebiyotik bileşenlerden biridir.

Örneğin Ford ve arkadaşlarının 2020 çalışmasında 5,6 g/gün inülin, çoklu suş probiyotik ve bunların birlikte kullanıldığı müdahale kolları ayrı ayrı değerlendirilmiştir.[3] Çalışma ileri yaştaki kadınlarda yüksek proteinli diyet sırasında mikrobiyota stabilitesi ve gastrointestinal tolerans üzerine odaklanmıştır.

İnülinin özellikleri “İnülin Nedir? Probiyotiklerle Neden Birlikte Kullanılır?” içeriğinde daha ayrıntılı ele alınır.

Probiyotik ve prebiyotik bağırsakta aynı işi mi yapar?

Probiyotik ve prebiyotik bağırsakta farklı yollar üzerinden çalışır.

Probiyotik yaklaşım

Dışarıdan belirli canlı mikroorganizmaların alınmasına dayanır.

Bu mikroorganizmalar bağırsak ortamından geçerken mikrobiyota, bağırsak bariyeri, metabolitler veya diğer mikroorganizmalarla etkileşebilir.

Etkiler suş spesifik olabilir.

Prebiyotik yaklaşım

Dışarıdan yeni mikroorganizma eklemek yerine, mikrobiyal ekosistemde bulunan belirli mikroorganizmaların kullanabileceği bir substrat sağlar.

Bu nedenle prebiyotiklerin temel mantığı:

Prebiyotik yaklaşım, belirli mikrobiyal faaliyetleri besinsel bir substrat üzerinden destekler.

İki yaklaşımın biyolojik başlangıç noktası farklıdır.

Probiyotik ve prebiyotik birlikte kullanılabilir mi?

Evet. Bilimsel araştırmalarda canlı mikroorganizmalar ile mikrobiyal substratların birlikte kullanıldığı formüller bulunmaktadır.

Bu noktada sinbiyotik kavramı devreye girer.

Bu noktada sinbiyotik tanımı önem kazanır:

Bir kombinasyonun sinbiyotik olarak değerlendirilmesi, canlı mikroorganizmalar ile seçici kullanılan substratın birlikte sağlık yararı sağlayan bir yapı oluşturmasına dayanır.

ISAPP'nin 2020 konsensüsüne göre sinbiyotik, sağlık yararı sağlayan canlı mikroorganizmalar ile konak mikroorganizmaları tarafından seçici kullanılan substratların karışımıdır.[4]

Konsensüs iki farklı yaklaşımı tanımlar:

Tamamlayıcı sinbiyotik

Probiyotik ve prebiyotik bileşenlerin her biri kendi başına ilgili kriterleri karşılar ve aynı formülde birlikte kullanılır.[4]

Sinerjik sinbiyotik

Substrat özellikle birlikte verilen mikroorganizma tarafından kullanılmak üzere seçilir; yani iki bileşen birlikte çalışacak şekilde tasarlanır.[4]

Bu ayrım önemlidir; sinerji değerlendirmesi probiyotik suş, prebiyotik substrat ve kombinasyonun birlikte çalışma gerekçesine dayanır.

“Prebiyotik probiyotiği besler” ifadesi ne anlatır?

Bu benzetme temel fikri anlaşılır kılar; bilimsel tanım ise prebiyotiklerin konak mikroorganizmaları tarafından seçici biçimde kullanılmasını daha geniş bir çerçevede ele alır.

Bir prebiyotik substrat;

• üründeki probiyotik mikroorganizma tarafından kullanılabilir,
• kişinin kendi bağırsak mikrobiyotasındaki mikroorganizmalar tarafından kullanılabilir,
• birden fazla mikrobiyal grup üzerinde farklı etkiler gösterebilir.

Bu nedenle daha doğru ifade:

Prebiyotikler, belirli konak mikroorganizmaları tarafından seçici biçimde kullanılan substratlardır.

“Probiyotiğin yemeği” benzetmesi başlangıç için kullanışlıdır; prebiyotiklerin bilimsel tanımı ise kişinin kendi mikrobiyotasındaki seçici kullanımı da kapsar.

Birlikte kullanıldıklarında daha mı etkilidirler?

Birlikte kullanımın değeri, kullanılan suşlar, prebiyotik substrat, doz ve araştırılan kullanım alanına göre şekillenir.

Probiyotik + prebiyotik kombinasyonunun değeri;

• kullanılan canlı mikroorganizmalara,
• suşlara,
• prebiyotik substrata,
• dozlara,
• birlikte çalışma gerekçesine,
• araştırılan popülasyona,
• klinik sonuca

bağlıdır.

Ford ve arkadaşlarının çalışmasında probiyotik, inülin ve birlikte kullanılan müdahale kolları yüksek proteinli diyet bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışma, probiyotik ve sinbiyotik müdahalelerde gastrointestinal tolerans ve genel iyilik haliyle ilişkili bazı sonuçlar bildirmiştir.[3]

Bu çalışma, probiyotik + prebiyotik yaklaşımının gastrointestinal tolerans ve genel iyilik hali açısından araştırıldığını gösterir. Enteromax da kendi tanımlı probiyotik suşlarını inülin ile aynı formülde bir araya getirerek bu yaklaşımı ürün düzeyinde uygular.

Prebiyotik lifler sindirim düzenine nasıl uyarlanır?

İnülin gibi prebiyotik lifler bağırsak bakterileri tarafından kullanılan besin bileşenleridir. Fermantasyon, bağırsak ekosisteminin doğal işleyişinin bir parçasıdır.

Prebiyotik liflerden yararlanırken kişinin günlük lif tüketimi, porsiyon büyüklüğü ve beslenme alışkanlıkları birlikte değerlendirilir. Düzenli ve uygun miktarda kullanım, rahat bir günlük rutine yerleştirilebilir.

Probiyotik mi, prebiyotik mi seçilmeli?

Probiyotik ve prebiyotik yaklaşımlar birbirini tamamlayabilen iki farklı stratejidir.

Hangi yaklaşımın anlamlı olduğu;

• hedeflenen kullanım amacına,
• kişinin beslenmesine,
• gastrointestinal durumuna,
• kullanılan probiyotik suşa,
• prebiyotik bileşene,
• bilimsel kanıta

göre değişir.

Bazı durumlarda yalnız prebiyotik, bazı durumlarda belirli bir probiyotik, bazı araştırmalarda ise ikisinin birlikte kullanımı incelenmiştir.

Bu nedenle bilimsel değerlendirmede en yararlı soru:

“Hangi bileşen, hangi amaç için ve hangi kanıtla değerlendiriliyor?”

olur.

Enteromax formüllerinde bu yaklaşım nasıl görülür?

Enteromax Kapsül ve Enteromax Saşe formüllerinde probiyotik mikroorganizmaların yanında inülin de bulunmaktadır.

Bu ürünler probiyotik ve prebiyotik bileşenleri birlikte içerir. Ford ve arkadaşlarının çalışması da probiyotik + inülin yaklaşımının araştırma zeminini gösterir; Enteromax’ın kendi suş bileşimi ve inülin içeriği ürün formülünün özgün kombinasyonunu oluşturur.[3]

Sonuç

Özetle: Probiyotik canlı mikroorganizmadır; prebiyotik ise belirli mikroorganizmalar tarafından seçici kullanılan substrattır.[1][2]

Günlük yaşamdaki karşılığı: Etiketteki “probiyotik”, “prebiyotik” ve “sinbiyotik” ifadeleri aynı şeyi anlatmaz; ürün seçerken suş, substrat, doz ve kullanım amacı birlikte okunmalıdır.

Araştırmaların gösterdiği: Sinbiyotik etki değerlendirilirken canlı mikroorganizmalar, kullanılan substrat ve bunların birlikte çalışma gerekçesi bir bütün olarak ele alınır.[4]

Daha fazlasını keşfedin: İnülini daha yakından tanımak için İnülin Nedir? Probiyotiklerle Neden Birlikte Kullanılır? içeriğine geçebilirsiniz.

Bilgilendirme Notu

Bu içerik genel bilgilendirme ve eğitim amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili kişisel değerlendirme için hekiminize veya ilgili sağlık profesyoneline danışınız.

Bu içerik genel bilgilendirme ve eğitim amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi yerine geçmez. Sindirim sistemi yakınmalarınız, özel bir sağlık durumunuz veya düzenli ilaç kullanımınız varsa probiyotik ya da prebiyotik takviyesi seçimini hekiminiz veya ilgili sağlık profesyoneliyle değerlendiriniz.